Backstage bij opnames Labyrint

Opnames bij ‘Brein in Beeld’, winnaars van de Labyrint Publieksprijs

Wetenschap draait om het produceren van nieuwe kennis en de zoektocht naar ‘waarheid’. Maar net zo belangrijk is het communiceren van nieuwe bevindingen naar het grote publiek. Daarom is de Academische JaarPrijs in het leven geroepen, voor de onderzoeksgroep die haar wetenschappelijk onderzoek het beste weet te populariseren.

De winnaars  van de Academische Jaarprijs ontvangen €100.000 om hun project daadwerkelijk uit te voeren. Daarnaast kiest het publiek ook haar favoriete plan, dat de Labyrint Publieksprijs wint. Aan de Publieksprijs is geen geld verbonden, wél kan het team rekenen op eeuwige roem. Labyrint besteedt namelijk een deel van haar tv-uitzending aan het onderzoek dat aan de basis van het project ligt.

De Labyrint Publieksprijs werd dit jaar gewonnen door ‘Brein in Beeld’, een project van Maastricht University dat wordt aangevoerd door Michelle Moerel, Job van den Hurk en Tom de Graaf. ‘Brein in Beeld’ heeft vernieuwende ideeën over communicatie en educatie rondom het brein. Het meest innovatieve element uit het project is het idee voor een app voor Smartphone of tablet. Hiermee kan je op je telefoon of tablet een 3D-reconstructie van het brein geprojecteerd zien op de persoon op wie je je camera op richt. Wat vindt Brein in Beeld van de aandacht die ze op televisie zal krijgen? En wat zijn de toekomst plannen nu het team niet de Academische JaarPrijs met bijbehorende financiële steun in de wacht wist te slepen?

Op naar Maastricht dus, om tijdens de opnamen van de aflevering ‘Blind en toch zien’ het onderzoek dat aan de ‘Brein in Beeld’-plannen vooraf ging onder de loep te nemen. Het onderzoek van het team richt zich op de manier waarop de omgeving je waarnemingen beïnvloedt, en hoe dit terug te zien is in je hersenen en hersenfuncties. Daarom staat vandaag een aantal scènes met studenten op de planning, die in de aflevering gebruikt zullen worden om duidelijk te maken op welke manier wij onze omgeving waarnemen. De Labyrint crew bestaat vandaag uit Thijs de regisseur, Bastiaan de cameraman en Joris de geluidsman. Ze zijn druk in de weer met opstellingen en instellingen van apparatuur voordat het daadwerkelijke opnemen kan beginnen. Ondertussen wordt druk overlegd over waar de beste shots te maken zijn.

Al snel verzamelt zich naast de crew ook een groepje studenten, die in ruil voor een lekker broodje en een kopje koffie de komende twee uur plaatsneemt aan een aantal opgestelde tafels, om zich te gedragen als ‘normale studenten’. Tussendoor wordt een aantal scènes opgenomen over een verliefd stelletje, twee vrienden die ruzie maken, en over de manier waarop je reageert als je een sirene op de achtergrond hoort.

Wat voor onderzoek staat er nu aan de basis van een idee voor ‘Brein-app’ voor op de Smartphone? Michelle Moerel doet onderzoek naar de manier waarop het menselijk gehoor gestructureerd is in het brein, aan de hand van fMRI. Job van den Hurk doet met diezelfde techniek onderzoek naar de manier waarop je dingen die je ziet koppelt aan informatie die je al hebt. Job vertelt: ‘Een MRI-scanner meet door middel van een electromagnetisch veld. fMRI staat voor functionele MRI, wat eigenlijk hetzelfde is als een gewone MRI-scan, alleen gebruik je de MRI scanner om aan te tonen welke hersendelen actief zijn bij een bepaalde handeling. Op het moment dat een hersengebiedje actief is, zijn er veel neuronen aan het werk. Deze neuronen hebben veel energie nodig, daarom stroomt er veel zuurstofrijk bloed naar dat gebiedje. Juist zuurstofrijk bloed bevat meer ijzerionen, die beter op worden gepikt door de MRI-scanner. Op die manier kan je zien welk hersendeel actief is.’

Tom de Graaf gebruikt een andere techniek, Transcraniële Magnetische Stimulatie (TMS), om het effect van stimulering van de hersenen op visuele informatieverwerking te bekijken: ‘Met TMS kan je bepaalde hersengebieden juist verstoren, of in ieder geval de activiteit in dat hersengebiedje. Door dit te doen kan je kijken of je een bepaalde handeling nog uit kan voeren als een bepaald hersengebied verstoord wordt. Als dit niet zo is, dan is dat hersengebied dus onmisbaar bij die bepaalde handeling.’ Als je de informatie van de verschillende onderzoeken met elkaar combineert, dan kun je een ‘kaart’ maken van de hersenen, waarop precies te zien is welk gebiedje actief is bij welke handeling. En zo’n kaart kan je met een beetje inventiviteit verwerken in een app.

De  Labyrint Publieksprijs is een enorme opsteker voor Michelle, Job en Tom. Maar ze hebben niet de €100.000 van de Academische Jaarprijs gewonnen. Wat betekent dit voor hun plannen? Job: ‘Natuurlijk is het jammer dat we de AJP niet gewonnen hebben. Aan de andere kant zijn wij alle drie aan het einde van ons promotieproject, we zitten in ons laatste jaar. Er komen veel deadlines op ons af, in dat opzicht is het misschien niet zo verkeerd dat we nu veel tijd daar aan te besteden hebben.’ Tom vult aan: ‘We weten nog niet precies hoe we verder gaan met het Brein in Beeld project. We willen absoluut niet opgeven, maar de plannen zoals ze er waren, hadden we gemaakt met het oog op die €100.000 van de Academische JaarPrijs. Als we verder gaan met Brein in Beeld, dan zullen we reëel moeten zijn en de plannen aan moeten passen op een kleiner budget.’ Michelle: ‘Ons project was bedoeld om iedereen die geïnteresseerd is iets bij te brengen over het brein, maar het leek ons ook vooral heel leuk om scholieren en eerstejaarsstudenten meer te leren over het brein. We gaan kijken of dit nog steeds te realiseren is.’

Na de afronding van de opnamen, en nog een laatste kop thee, gaan de studenten beladen met NTR-pennen en VPRO-keycords weer hun eigen weg. Het opnameteam verplaatst zich naar het lab van de onderzoekers, waar opnamen de rest van die dag en de volgende nog verder zullen gaan.

Wil je meer weten over het onderzoek van Michelle, Job en Tom? Kijk dan hier naar de aflevering van Labyrint!

Advertisements