Hoe gezond is een astronaut?

Frits de Jong, Biomedical Engineer bij de ESA, werkt samen met een team van artsen, fitness trainers en een psycholoog om de gezondheid van astronauten te monitoren. Zo ook die van André Kuipers die op dit moment op het ISS werkt. Wat komt er allemaal kijken bij de gezondheid van een astronaut?

Hoe gaat dat precies in z’n werk, het monitoren van gezondheid van astronauten?

Het biomedische team (BME team) houdt de astronauten vanachter de BME-consoles in het Europese Astronauten Centrum (EAC) in Keulen in de gaten. De BMEs ondersteunen de astronauten 5 dagen in de week, vanaf ’s morgens net na het opstaan tot ’s avonds net voor het slapen gaan. De astronauten worden normaal gesproken om 6 uur wakker, meestal zijn ze zo’n anderhalf uur later voor het eerst op de loops, dus in contact met de aarde. Een BME plant alle medische activiteiten voor de astronauten zoals sport, fitness en gezondheidstests. Ook privé conferenties met artsen, de psycholoog en de familie horen daarbij. Zelfs de lucht- en waterkwaliteit worden getest. Een BME zorgt ervoor dat alle deze activiteiten worden doorgevoerd en geeft de informatie door aan de verschillende specialisten die meewerken. Daarbij werken we nauw samen met de Russische en Amerikaanse teams.

Wat gebeurt er als een activiteit uitloopt of iets anders onverwachts gebeurt?

Van tevoren wordt precies ingepland wat de astronauten per dag en per week moeten doen. Maar in de praktijk lopen dingen vaak anders, waardoor de plannen moeten worden aangepast. Het is de verantwoordelijkheid van het BME team om te zorgen dat de astronauten gezond en fit blijven. Sport en slapen hebben daarom meestal voorrang op wetenschappelijk onderzoek en dagelijks onderhoud aan het ISS.
Soms ondervindt het ISS grote problemen, dan moet alles op het schema daarvoor wijken. Deze week kwam de ATV (Automated Trasfer Vehicle) het ISS bevoorraden. Er bleken problemen te zijn met de elektriciteit, waardoor de ATV misschien eerder dan gepland weer losgekoppeld moest worden. De astronauten hebben toen tijdens het weekend heel hard doorgewerkt om zoveel mogelijk voorraden op het ISS te krijgen.
Vorige week moesten de astronauten op hun vrije zaterdag schuilen voor ruimteafval. Ze werden toen vroeg in de ochtend wakker gemaakt, om 5 of 6 uur al. Zo hadden ze genoeg tijd om eerst de luiken van het ISS te sluiten en daarna te schuilen in de Soyuz-capsule, die de astronauten bij een evacuatie terug naar de aarde kan voeren. Dat betekent dat ze een deel van hun vrije tijd op moeten offeren, iets wat later wel weer gecompenseerd wordt.

Hoe wordt ervoor gezorgd dat astronauten geen bacillen of virussen mee de ruimte in nemen?

Rondom de gezondheid van astronauten is een streng regime. Alle astronauten doen mee aan het Health Stabilisation Programme. Sowieso wordt de gezondheid van de astronauten tijdens de voorbereiding goed in de gaten gehouden om eventuele ziektes van te voren op te merken en te genezen. Een aantal dagen voor de lancering worden de astronauten afgezonderd en mogen ze zo min mogelijk interactie hebben met andere mensen, om besmetting met een bacterie of virus zo te beperken. Natuurlijk kan het altijd zo zijn dat een astronaut een virus mee de ruimte in neemt. Op het ISS is daarom medicatie aanwezig die de meeste kleine problemen op kan lossen. Daarnaast kunnen op het ISS een aantal kleine behandelingen uitgevoerd worden, dan moet je bijvoorbeeld denken aan een echo. Dan is het natuurlijk een groot voordeel dat André Kuipers van huis uit een arts is. Een voorbeeld van een grotere ingreep is het trekken van een kies. Dat gebeurt als een astronaut veel last heeft van kiespijn heeft en er echt geen andere mogelijkheden zijn om de kiespijn te verhelpen. Uiteindelijk houden we de astronauten, als dat verantwoord is, liever in de ruimte dan ze terug te laten keren naar de aarde.

Wat gebeurt er als een astronaut echt ziek wordt? Wanneer is de situatie zo erg dat een astronaut terug moet keren naar de ruimte?

Als er medisch iets ernstig mis is met aan astronaut, bijvoorbeeld door een acute blindedarmontsteking, dan kunnen de artsen en het management samen besluiten om de astronaut te laten terugkeren naar de aarde. De Soyuz-capsules zijn er te allen tijde om de astronaut in zo’n geval snel terug naar de aarde te brengen. En omdat er drie plekken in de Soyuz-capsule gevuld moeten worden, moeten de twee crewgenoten ook mee terug naar de aarde. Dat geldt trouwens ook als er een brand is, als er giftige stoffen vrijkomen of als er een lek is in het ISS. De Soyuz-capsules staan altijd gereed voor dat soort situaties waarin de astronauten snel geëvacueerd moeten worden naar de aarde.

Hoe wordt de psychische gesteldheid van de astronauten gewaarborgd?

Een belangrijk thema bij de selectie is de vraag of de astronaut-kandidaten wel geschikt zijn voor een reis naar de ruimte. Ook tijdens de training voor de missie wordt aan dit thema veel aandacht besteed. Je moet niet vergeten dat er in de ruimte echt een soort isolatie is, dat astronauten weinig privacy en een hoge werkdruk hebben en dan ook nog eens gescheiden zijn van hun familie. Tijdens de vlucht hebben de astronauten standaard één keer in de twee weken een gesprek met de psycholoog. Daarnaast is contact met de familie heel belangrijk. Astronauten kunnen dagelijks hun familie bellen. Daarnaast plannen de BMEs één keer per week een private family conference in, wat eigenlijk een soort Skype is. En we proberen altijd om extra contacten te ondersteunen bij speciale gelegenheden, zoals verjaardagen, zodat astronauten zich niet geïsoleerd voelen van hun sociale leven.

Zijn er ziekten of condities waar alleen astronauten last van hebben?

Jazeker! Er zijn een aantal problemen die alleen bij astronauten optreden. Meer dan de helft van de astronauten heeft de eerste paar dagen in de ruimte last van Space Motion Sickness en rugpijn. Astronauten krijgen ook een puffy face; het bloed uit hun benen verplaatst zich door het ontbreken van zwaartekracht naar andere delen in het lichaam. Astronauten hebben vaak dunne benen en een opgeblazen hoofd, waar ze zich de eerste paar dagen ook niet al te prettig over voelen. Maar ze zien er dan vaak wel goed en ‘jong’ uit omdat eventuele rimpeltjes worden gladgestreken. Ook worden astronauten blootgesteld aan hogere straling dan op aarde. En omdat astronauten hun botten en spieren amper belasten neemt de botdichtheid en spiermassa ook af.

Op welke manier trainen astronauten in de ruimte?

Astronauten hebben elke dag 2,5 uur sport op hun programma staan – als je het omkleden eraf trekt blijft ongeveer anderhalf uur per dag over op de loopband en fiets. Door middel van een harnas en een soort elastiek (‘bungees’) wordt de astronaut op de loopband getrokken, anders zou de training weinig nut hebben. Deze elastieken zijn in te stellen, zodat de training lichter of zwaarder gemaakt wordt. Ook trainen de astronauten hun spieren met een speciaal fitness apparaat, de aRED (Advanced Resistance Exercise Device). Soms komen astronauten met meer spieren terug dan dat ze weggingen.

Advertisements